Zikavirus

Zikavirus infectie is een ziekte die door het zika virus (ZIKV) wordt veroorzaakt. Dit virus wordt door muggen overgebracht.

Wat zijn de symptomen van het zikavirus?

De incubatieperiode (tijd tussen de besmetting en de eerste klachten) is niet exact bekend maar wordt geschat tussen de 3 en 12 dagen. De meeste mensen herstellen volledig zonder ernstige problemen. In de meeste gevallen (ca. 75%) verloopt een zikavirus infectie zonder, of met slechts heel milde ziekte verschijnselen. Ontstaat er wel een duidelijk ziektebeeld, dan zijn er een of meer van de volgende klachten: acute koorts, conjunctivitis (“ontstoken oog”), hoofdpijn, gevoelloosheid, spier- en gewrichtspijn vooral van handen en voeten, – huiduitslag. Pijn achter de ogen, misselijkheid, braken en diarree kunnen ook voorkomen.

Waar komt ZIKV op dit moment voor?

Zikavirus komt voor in grote delen van Midden- en Zuid-Amerika en het Caribisch gebied, en in sommige landen in Zuid-Oost Azië en Afrika. De uitbraak fase waarbij veel nieuwe gevallen gemeld werden is voorbij, maar het virus wordt nog steeds overgedragen door muggen in de betreffende gebieden. De situatie kan wijzigen: zie voor actuele informatie de informatiepagina’s van het RIVM.

Hoe raakt u besmet met het zikavirus?

ZIKV wordt overgebracht door muggen van de familie Aedes. Dit zijn dezelfde muggen die ook ziekten als Dengue en Chikungunya overbrengen. Deze muskieten raken besmet met het zikavirus als zij apen of mensen steken die besmet zijn met het virus en brengen het dan – door te steken – over naar anderen. Deze muskieten komen zeker ook voor in verstedelijkte gebieden en zijn vooral overdag actief (en niet ’s nachts zoals de malariamuskiet). ZIKV wordt niet overgebracht door sociaal contact, handen geven, hoesten en niezen, toiletten, voedsel, en voorwerpen of oppervlakken. Zikavirus is ook seksueel overdraagbaar. Over de mate en duur van besmettelijkheid door seksueel contact is nog veel onduidelijkheid.

Zikavirus en zwangerschap

Volgens de WHO is er ondertussen sterk wetenschappelijk bewijs dat er een relatie bestaat tussen een infectie met het ZIKV in de zwangerschap en het ontstaan van microcefalie bij de foetus (dit is een ernstige aanlegstoornis van de hersenen van de foetus). De volgende maatregelen worden aangeraden bij reizen naar zikavirus gebieden in Latijns-Amerika:

  • Zwangere vrouwen: stel de reis uit.
  • Vrouwen met een zwangerschapswens (die zonder partner reizen): stel de zwangerschap uit tot een maand na vertrek uit het gebied waar zikavirus voorkomt en gebruik een condoom in de tussentijd in verband met het risico op seksuele overdracht.
  • Mannelijke partners met een kinderwens: gebruik een condoom tot 2 maanden na vertrek uit ZIKV-gebied.

Bij reizen naar ZIKV-gebieden in Afrika en Azië is de kans op infectie met het virus kleiner. Hier worden wel preventieve adviezen aanbevolen (zie verder), maar voor zwangere vrouwen wordt de reis niet afgeraden. De overweging om het risico wel of niet te lopen wordt dan dus door betrokkene zelf gemaakt.

Hoe voorkomt u een zikavirus infectie?

De bescherming tegen besmetting met Zikavirus komt in hoofdzaak neer op het voorkómen van muskietenbeten en – in sommige gevallen – op tijdelijk toepassen van veilige seks. Dit zijn de richtlijnen:

  • Algemeen: met name overdag goede antimuggenmaatregelen toepassen:
    • Kleding: zoveel mogelijk lange kleding dragen (lange mouwen, lange broek, sokken, dichte schoenen);
    • DEET (Muggenmelk): Overdag zorgvuldig en volgens voorschrift de muggenmelk (DEET) toepassen:
      • Voldoende DEET op alle onbedekte huiddelen aanbrengen;
      • Het wordt aangeraden om producten met een DEET-percentage van 30-50% te gebruiken (jonge kinderen en zwangeren wordt aangeraden om DEET met een percentage van minder dan 30% te gebruiken);
      • DEET 30% mag maximaal 4 keer per dag worden aangebracht, DEET 31-40% maximaal 3 keer per dag, en DEET 41-50% maximaal 2 keer per dag;
    • Hotelkamer: De hotelkamer muggenvrij houden (ramen gesloten houden of met goede horren eventueel open, airconditioning gebruiken om de kamer koel te houden);
    • Ziekte na terugkeer: Bij koortsende ziekte in de twee weken na verblijf op een ZIKV bestemming altijd een arts raadplegen.
  • Zwangeren: voor vrouwen die zwanger zijn is het advies voor bestemmingen waar Zikavirus voorkomt als volgt:
    • Als u als zwangere toch naar Zika gebieden reist dan zijn er de volgende adviezen:
      • Alle bovengenoemde maatregelen strikt opvolgen;
      • DEET tot 30% mag gedurende de gehele zwangerschap worden gebruikt, liefst niet meer of langer dan nodig voor een goede bescherming;
    • Zwangeren die tijdens de zwangerschap in een gebied met ZIKV zijn geweest wordt aangeraden contact op te nemen met hun huisarts, verloskundige of gynaecoloog, om na te gaan of aanvullend onderzoek op ZIKV-infectie en op de ontwikkeling van het kind is aangewezen.
    • Aan zwangere vrouwen wordt aangeraden om geen onbeschermde seks te hebben met mannen die recent in een ZIKV-gebied geweest zijn (zie hieronder bij seksuele overdracht).
  • Seksuele overdracht:
    Om overdracht van het virus via seksueel contact tegen te gaan wordt het volgende geadviseerd:
    • Algemeen: gebruik een condoom tijdens verblijf in een gebied waar zikavirus heerst.
    • Aan mannen die geen ziekteverschijnselen hebben (gehad): Gebruik een condoom gedurende minimaal twee maanden na terugkeer uit een gebied waar zikavirus heerst.
    • Aan mannen die een zikavirusinfectie hebben doorgemaakt: Gebruik een condoom gedurende 6 maanden na het verdwijnen van de ziekteverschijnselen.

Lees meer over insectenwerende maatregelen of bestel direct DEET online.

Bent u van plan om naar Midden-, Zuid-Amerika of het Caribisch gebied te reizen?

Als u naar Midden-, Zuid-Amerika of het Caribisch gebied op reis gaat moet u naast Zika ook rekening houden met de volgende veelvoorkomende ziektebeelden.

Indien u van plan bent om naar Midden-, Zuid-Amerika of het Caribisch gebied te reizen kunt u bij ons terecht voor alle benodigde vaccinaties en preventieve medicijnen. Plan hier online een afspraak in.

Meest bezochte landen in Midden-, Zuid-Amerika en het Caribisch gebied

Engelstalige informatie